బాలకాండము – మొదటిసర్గము

నారదుడువాల్మీకి మహర్షికి రామాయణమును సంక్షిప్తముగా తెలుపుట.

Narada-Valmiki-desibantu

తపస్స్వాధ్యాయ నిరతం తపస్వీ వాగ్విదాం వరం |

నారదం పరిపప్రచ్ఛ వాల్మీకిర్మునిపుంగవం |1-1-1|

తపశ్శీలుడును, వేదాధ్యయననిరతుడును, వాక్చతురులలొ అగ్రేసరుడును,ముని శేఖరుడును, ఐన నారదుని గొప్ప తపస్వియైన వాల్మీకి మహర్షి జిజ్ఞాసతో ఇట్లు ప్రశ్నిచెను. [1-1-1]

కోన్వస్మిన్ సాంప్రతం లోకే గుణవాన్ కశ్చ వీర్యవాన్ |
ధర్మజ్ఞశ్చ కృతజ్ఞశ్చ సత్యవాక్యో ధృఢవ్రతః |౧-౧-౨|
“ఓ మహర్షీ! సకల సద్గుణసంపన్నుడును, ఎట్టి విపత్కర పరిస్థితులలోనుతొణకని వాడును, సామాన్య విశేష (లౌకికాలౌకిక) ధర్మములనుఎఱిగినవాడును, శరణాగతవత్సలుడును, ఎట్టి క్లిష్టపరిస్థితులయందునుఆడితప్పనివాడును, నిశ్చలమైన సంకల్పము గలవాడును అగు పురుషుడుఇప్పుడు ఈ భూమండలమున ఎవడు? [1-1-2]

చారిత్రేణ చ కో యుక్తః సర్వభూతేషు కో హితః |
విద్వాన్ కః కః సమర్థశ్చ కశ్చ ఏక ప్రియదర్శనః |1-1-3|
సదాచారసంపన్నుడును, సకలప్రాణులకును (తనయెడ విముఖులైనవారికిని) హితమును గూర్చువాడును, సకలశాస్త్ర కుశులుడును,సర్వకార్యధురంధరుడును, తనదర్శనముచే ఎల్లరకును సంతోషమునుగూర్చువాడును ఐన మహాపురుషుడెవడు? [1-1-3]

ఆత్మవాన్ కో జిత క్రోధో ద్యుతిమాన్ కః అనసూయకః |
కస్య బిభ్యతి దేవాః చ జాత రోషస్య సంయుగే |1-1-4|
థైర్యశాలియు క్రోధమును (అరిషడ్వర్గమును) జయించినవాడును, శొభలతోవిలసిల్లువాడును, ఎవ్వరిపైనను అసూయ లేనివాడును, రణరంగమునకుపితుడైనచో, దేవాసురులను సైతము భయకంపితులను జేయువాడునుఅగు మహాపురుషుడు ఎవడు? [1-1-4]

ఏతత్ ఇచ్ఛామి అహం శ్రోతుం పరం కౌతూహలం హి మే |
మహర్షే త్వం సమర్థోఽసి జ్ఞాతుం ఏవం విధం నరం |1-1-5|
ఈ విషయములనుగూర్చి తెలిసికొనుటకు నేను మిక్కిలికుతూహలపడుచున్నాను. ఓ మహర్షీ! మీరు సర్వజ్ఞులు, ఇట్టిమహాపురుషునిగుఱించి తెలుపగల సమర్థులు మీరే.” [1-1-5]

శ్రుత్వా చ ఏతత్ త్రిలోకజ్ఞో వాల్మీకేః నారదో వచః |
శ్రూయతాం ఇతి చ ఆమంత్ర్య ప్రహృష్టో వాక్యం అబ్రవీత్ |1-1-6|
త్రిలోకజ్ఞుడైన నారదుడు వాల్మీకిపలుకులను ఆలకించి, ఎంతయుసంతోషించెను. పిమ్మట అతడు ” ఓ మహర్షీ! సరే! వినుము” అని వాల్మీకితోఇట్లనెను. [1-1-6]

బహవో దుర్లభాః చ ఏవ యే త్వయా కీర్తితా గుణాః |
మునే వక్ష్ష్యామి అహం బుద్ధ్వా తైః ఉక్తః శ్రూయతాం నరః |1-1-7|
“ఓ మునీ! నీవు ప్రస్తుతించిన బహువిధములైన ఆ ఉదాత్త గుణములుఒక్కరియందే కుదురుకొనియుండుట సాధారణముగ దుర్లభము. ఐననుస్మృతికి దెచ్చుకొని, అట్టి గుణములు గల ఉత్తమపురుషునిగూర్చి తెలిపెదనువినుము. [1-1-7]

ఇక్ష్వాకు వంశ ప్రభవో రామో నామ జనైః శ్రుతః |
నియత ఆత్మా మహావీర్యో ద్యుతిమాన్ ధృతిమాన్ వశీ |1-1-8|
బుద్ధిమాన్ నీతిమాన్ వాఙ్గ్మీ శ్రీమాన్ శత్రు నిబర్హణః |
విపులాంసో మహాబాహుః కంబు గ్రీవో మహాహనుః |1-1-9|
మహోరస్కో మహేష్వాసో గూఢ జత్రుః అరిందమః |
ఆజాను బాహుః సుశిరాః సులలాటః సువిక్రమః |1-1-10|
ఇక్ష్వాకువంశము మిక్కిలి వాసిగాంచినది. లోకోత్తరపురుషుడైన శ్రీరాముడుఅందవతరించి, ఎంతయు జగత్ప్రసిద్ధుడాయెను. అతడు మనోనిగ్రహముగలవాడు, గొప్ప పరాక్రమవంతుడు, మహాతేజస్వి, ధైర్యశాలి, జితేంద్రియుడు,ప్రతిభామూర్తి, నీతిశాస్త్ర కుశలుడు, చిఱునవ్వుతో మితముగా మాటలాడుటలోనేర్పరి, షడ్గుణైశ్వర్యసంపన్నుడు, శత్రువులను సంహరించువాడు, ఎత్తైనభుజములు గలవాడు, బలిష్ఠమైన బాహువులు గలవాడు, శంఖమువలెనునుపైన కంఠము గలవాడు, ఉన్నతమైన హనువులు (చెక్కిలి పైభాగములు)గలవాడు, విశాలమైన వక్షఃస్థలము గలవాడు, బలమైన ధనస్సు గలవాడు,పుష్టిగా గూఢముగానున్న సంధియెముకలుగలవాడు, అంతశ్శత్రువులనుఅదుపు చేయగలవాడు, ఆజానుబాహువు, అందమైన గుండ్రని శిరస్సుగలవాడు, అర్థచంద్రాకారములో ఎత్తైన నొసలు గలవాడు, గజాదులకు వలెగంభీరమైన నడక గలవాడు, [1-1-8, 9, 10]

సమః సమ విభక్త అంగః స్నిగ్ధ వర్ణః ప్రతాపవాన్ |
పీన వక్షా విశాలాక్షో లక్ష్మీవాన్ శుభ లక్షణః |1-1-11|
ధర్మజ్ఞః సత్యసంధః చ ప్రజానాం చ హితే రతః |
యశస్వీ జ్ఞానసంపన్నః శుచిః వశ్యః సమాధిమాన్ |1-1-12|
ప్రజాపతి సమః శ్రీమాన్ ధాతా రిపు నిషూదనః |
రక్షితా జీవలోకస్య ధర్మస్య పరి రక్షితా|1-1-13|
రక్షితా స్వస్య ధర్మస్య స్వజనస్య చ రక్షితా |
వేద వేదాఙ్గ తత్త్వజ్ఞో ధనుర్వేదే నిష్ఠితః |1-1-14|
సర్వ శాస్త్ర అర్థ తత్త్వజ్ఞో స్మృతిమాన్ ప్రతిభానవాన్ |
సర్వలోక ప్రియః సాధుః అదీనాత్మా విచక్షణః |1-1-15|
శ్రీరాముడు అంతగా పొడవుగాని పొట్టిగాని గాక ప్రమాణమైన దేహముగలవాడు, సమానమైన కరచరణాది – అవయవ సౌష్ఠవము గలవాడు,కనువిందు గావించు దేహకాంతి గలవాడు, పరాక్రమశాలి, పరిపుష్టమైనవక్షఃస్థలము గలవాడు, విశాలమైన కన్నులుగలవాడు, పొంకమైనఅవయవములపొందిక గలవాడు, సాటిలేని శుభ లక్షణములు గలవాడు,ఆశ్రయించిన వారిని ఆదుకొనుటయే పరధర్మముగా గలవాడు, ఆడినమాటను తప్పనివాడు, ప్రజలకు హితమొనర్చు స్వభావము గలవాడు, ఆవిధముగా ఖ్యాతికెక్కినవాడు, సకలశాస్త్ర పారంగతుడు, స్వయముగాపవిత్రుడు, ప్రాణికోటిని పవిత్ర మొనర్చువాడు, భక్త (ఆశ్రిత) పరాధీనుడు,ఏకాగ్రచిత్తుడు, త్రిమూర్తి స్వరూపుడై, ప్రజాపతి బ్రహ్మవలె జనులనుసృష్టించువాడు, విష్ణువువలె అఖండైశ్వర్య సంపన్నుడై పోషించువాడు,సాధుపురుషులను బాధించువారిని పరిమార్చుటలో హరునివంటివాడు,స్వ-పర భేదములు లేక అందఱిని రక్షించువాడు, ధర్మమును స్వయముగాఆచరించుచు, లోకులచే ఆచరింప జేయుచు దానిని కాపాడువాడు,స్వధర్మమును పాటించువాడు, తనను ఆశ్రయించిన వారు ఎట్టివారైననువారిని రక్షించువాడు, వేదవేదాంగముల పరమార్థములను ఎఱిగినవాడు,ధనుర్వేదము నందును (యుద్ధ విద్యలయందు) ఆరితేరినవాడు,సకలశాస్త్రములను సాకల్యముగా ఎఱిగినవాడు, శాస్త్రాదివిషయములయందుఏమరుపాటు లేని వాడు, సమస్త వ్యవహారములయందు చక్కని స్ఫూర్తిగలవాడు, సమస్త జనులకును ప్రీతి పాత్రుడు, సౌమ్య స్వభావముగలవాడు,ఉదారస్వభావుడు, సదసద్వివేక సంపన్నుడు, [1-1-11, 12, 13, 14, 15]

సర్వదా అభిగతః సద్భిః సముద్ర ఇవ సింధుభిః |
ఆర్యః సర్వసమః చ ఏవ సదైవ ప్రియ దర్శనః |1-1-16|
స చ సర్వ గుణోపేతః కౌసల్య ఆనంద వర్ధనః |
సముద్ర ఇవ గాంభీర్యే ధైర్యేణ హిమవాన్ ఇవ |1-1-17|
విష్ణునా సదృశో వీర్యే సోమవత్ ప్రియ దర్శనః |
కాలాగ్ని సదృశః క్రోధే క్షమయా పృథ్వీ సమః |1-1-18|
నదులు సముద్రమునుగలిసినట్లు సత్పురుషులు నిరంతరము శ్రీరామునిచేరుచుందురు. అతడు అందఱికిని పూజ్యుడు, ఎవ్వరి యెడలనువైషమ్యములుగాని తారతమ్యములు గాని లేక మెలగువాడు. ఎల్లవేళలఅందఱికిని ఆయన దర్శనము ప్రీతిని గొల్పుచుండును. కౌసల్యానందనుడైనఆ రాముడు సర్వ సద్గుణవిలసితుడు, అతడు సముద్రునివలె గంభీరుడు,ధైర్యమున హిమవంతుడు, పరాక్రమమున శ్రీమహావిష్ణువు, చంద్రునివలెఆహ్లాదకరుడు, సుతిమెత్తని హృదయము గలవాడేయైనను తన ఆశ్రితులకుఅపకారము చేసినవారియెడల ప్రళయాగ్నివంటివాడు. సహనమున భూదేవివంటివాడు. [1-1-16, 17, 18]

ధనదేన సమః త్యాగే సత్యే ధర్మ ఇవ అపరః |
తం ఏవం గుణ సంపన్నం రామం సత్య పరాక్రమం |1-1-19|
జ్యేష్టం శ్రేష్ట గుణైః యుక్తం ప్రియం దశరథః సుతం |
ప్రకృతీనాం హితైః యుక్తం ప్రకృతి ప్రియ కామ్యయా |1-1-20|
అమోఘపరాక్రమశాలియైన శ్రీరాముడు ఇట్టి సద్గుణములతోఒప్పుచుండువాడు. సోదరులలో పెద్దవాడు, దశరథునకు ప్రియపుత్రుడు.ప్రజలకు హితమును గూర్చుటలో నిరతుడు, అట్టి సకలగుణాభిరాముడు ఐనశ్రీరామచంద్రుని తన మంత్రులవిజ్ఞప్తిమేరకు ప్రజల క్షేమము గోరి దశరథుడుమిక్కిలి ప్రసన్నుడై యువరాజపట్టాభిషిక్తునిగా చేయుటకు సిద్ధపడెను. [1-1-19, 20]
యౌవ రాజ్యేన సంయోక్తుం ఐచ్ఛత్ ప్రీత్యా మహీపతిః |
తస్య అభిషేక సంభారాన్ దృష్ట్వా భార్యా అథ కైకయీ |1-1-21|
పూర్వం దత్త వరా దేవీ వరం ఏనం అయాచత |
వివాసనం చ రామస్య భరతస్య అభిషేచనం |1-1-22|
శ్రీరామునియువరాజపట్టాభిషేకమునకై జరుగుచున్న ఏర్పాట్లను దశరథునిప్రియభార్యయైన కైకేయి (తన దాసియైన మంథర ద్వారా) ఎఱింగెను.పూర్వము (శంబరాసురుని జయించిన సందర్భమున) దశరథుడు ఆమెకురెండు వరములను ఇచ్చియుండెను. రాముని వనములకు పంపుమనియు,భరతుని యువరాజ పట్టాభిషిక్తునిగా జేయుమనియు – ఆ రెండు వరములనుఇప్పుడు ఆమె తన భర్తనుకోరెను. [1-1-21, 22]

స సత్య వచనాత్ రాజా ధర్మ పాశేన సంయతః |
వివాసయామాస సుతం రామం దశరథః ప్రియం |1-1-23|
స జగామ వనం వీరః ప్రతిజ్ఞాం అనుపాలయన్ |
పితుర్ వచన నిర్దేశాత్ కైకేయ్యాః ప్రియ కారణాత్ |1-1-24|
సత్యసంధుడైన ఆ దశరథమహారాజు ధర్మ(పాశ)మునకు కట్టుబడి,ప్రియతమసుతుడైన శ్రీరాముని వనములకు పంపవలసి వచ్చెను. వీరుడైనశ్రీరాముడు కైకేయికి ప్రియమును గూర్చుటకై తాను చేసిన ప్రతిజ్ఞనుఅనుసరించి, పితృవాక్య పరిపాలనకై వనవాసమునకు బయలుదేరెను. [1-1-23, 24]

తం వ్రజంతం ప్రియో భ్రాతా లక్ష్మణః అనుజగామ హ |
స్నేహాత్ వినయ సంపన్నః సుమిత్ర ఆనంద వర్ధనః |1-1-25|
సుమిత్రాసుతుడైన లక్ష్మణుడు శ్రీరామునకు ప్రియసోదరుడు, మిక్కిలివినయసంపన్నుడు, రామునియందు భక్తితత్పరుడు. అన్న అడవులకుబయలుదేరుచుండగా స్నేహాతిరేకముతో లక్ష్మణుడును ఆయననుఅనుగమించెను. [1-1-25]

భ్రాతరం దయితో భ్రాతుః సౌభ్రాత్రం అను దర్శయన్ |
రామస్య దయితా భార్యా నిత్యం ప్రాణ సమా హితా |1-1-26|
జనకస్య కులే జాతా దేవ మాయేవ నిర్మితా |
సర్వ లక్షణ సంపన్నా నారీణాం ఉత్తమా వధూః |1-1-27|
జనకునివంశమున పుట్టిన సీతాదేవి శ్రీరామునకు ధర్మపత్ని. ఆమెపైఆయనకు గల ప్రేమ అపారము, ప్రాణసమానురాలు, దేవ మాయ వలె(దేవతలను సైతము మోహింపజేసిన మోహినివలె) అపూర్వమైనసౌందర్యము గలది, సర్వ శుభలక్షణ శోభిత, దశరథుని కోడలు, స్త్రీలలోఉత్తమురాలు. ఆమెయు చంద్రుని రోహిణివలె శ్రీరాముని అనుగమించెను. [1-1-26, 27]

సీతాప్య అనుగతా రామం శశినం రోహిణీ యథా |
పౌరైః అనుగతో దూరం పిత్రా దశరథేన చ |1-1-28|
శృంగిబేర పురే సూతం గంగా కూలే వ్యసర్జయత్ |
గుహం ఆసాద్య ధర్మాత్మా నిషాద అధిపతిం ప్రియం |1-1-29|
దశరథుడును ద్వారమువఱకు వారిని అనుసరించెను – పౌరులును(ఆయనను విడిచియుండలేక) చాల దూరము ఆయనను అనుగమించిరి.ధర్మాత్ముడైన శ్రీరాముడు గంగాతీరమున గల శృంగిబేరపురమున తనకుభక్తుడు, నిషాదులకు రాజు ఐన గుహుని గలిసికొనెను. పిమ్మట రథసారథిని(రథమును) వెనుకకు పంపివేసెను. [1-1-28, 29]

గుహేన సహితో రామో లక్ష్మణేన చ సీతయా |
తే వనేన వనం గత్వా నదీః తీర్త్వా బహు ఉదకాః |1-1-30|
చిత్రకూటం అనుప్రాప్య భరద్వాజస్య శాసనాత్ |
రమ్యం ఆవసథం కృత్వా రమమాణా వనే త్రయః |1-1-31|
శ్రీరాముడు సీతాలక్ష్మణులతోడను, గుహునితోడను గూడి వనములలోసాగిపోవుచు, గుహుని సాయముతో జలసమృద్ధిగల గంగానదిని దాటెను.పిమ్మట భరద్వాజమహర్షి ఆదేశమును అనుసరించి, సీతారామలక్ష్మణులుమందాకినీ నదీతీరమునగల చిత్రకూటమునకు చేరిరి. అచట చక్కనిపర్ణశాలను నిర్మించుకొని ఆ ముగ్గురును దేవగంధర్వసదృశులై సుఖముగాప్రశాంతముగా నివసింపసాగిరి. [1-1-30, 31]

దేవ గంధర్వ సంకాశాః తత్ర తే న్యవసన్ సుఖం |
చిత్రకూటం గతే రామే పుత్ర శోక ఆతురః తథా |1-1-32|
సీతారామలక్ష్మణులు చిత్రకూటమునకు చేరగా (అయోధ్యలో)దశరథమహారాజు పుత్రశోకకారణముగా సుతునికై విలపించుచుస్వర్గస్థుడాయెను. [1-1-32]

రాజా దశరథః స్వర్గం జగామ విలపన్ సుతం |
గతే తు తస్మిన్ భరతో వసిష్ఠ ప్రముఖైః ద్విజైః |1-1-33|
నియుజ్యమానో రాజ్యాయ న ఇచ్ఛత్ రాజ్యం మహాబలః |
స జగామ వనం వీరో రామ పాద ప్రసాదకః |1-1-34|
దశరథుడు మృతిచెందిన పిమ్మట వశిష్ఠుడు మొదలగు బ్రాహ్మణోత్తములురాజ్యాధికారమును స్వీకరింపుమని భరతుని కోరిరి. అందులకు ఆమహావీరుడు సమ్మతింపలేదు. రాజ్యకాంక్ష లేని ఆ భరతుడు పూజ్యుడైనరాముని అనుగ్రహమును పొందగోరినవాడై, వనములకు బయలుదేఱెను. [1-1-33, 34]

గత్వా తు స మహాత్మానం రామం సత్య పరాక్రమం |
అయాచత్ భ్రాతరం రామం ఆర్య భావ పురస్కృతః |1-1-35|
ప్రసన్నహృదయుడు, సత్యసంధుడు ఐన శ్రీరాముని జేరి, భరతుడుమిక్కిలిపూజ్యభావముతో “ఓ ధర్మజ్ఞా! జ్యేష్ఠుడవు, శ్రేష్ఠుడవు ఐన నీవేఅయోధ్యకు రాజు కాదగినవాడవు”. అని పలుకుచు సోదరుడైన శ్రీరామునివేడుకొనెను. [1-1-35]

త్వం ఏవ రాజా ధర్మజ్ఞ ఇతి రామం వచః అబ్రవీత్ |
రామోఽపి పరమోదారః సుముఖః సుమహాయశాః |1-1-36|
మిక్కిలి ఔదార్యము గలవాడును, ఎల్లప్పుడూ ప్రసన్నముగా ఉండువాడును,వాసిగాంచినవాడును ఐన శ్రీరాముడు అర్థుల ప్రార్థనలను మన్నించువాడేఐనప్పటికిని తండ్రిఆదేశమును అనుసరించి రాజ్యాధికారమును చేపట్టుటకుఇష్టపడలేదు. [1-1-36]

న చ ఇచ్ఛత్ పితుర్ ఆదేశాత్ రాజ్యం రామో మహాబలః |
పాదుకే చ అస్య రాజ్యాయ న్యాసం దత్త్వా పునః పునః |1-1-37|
అనంతరము రాముడు తనకు ప్రతినిధిగా తన పాదుకలను న్యాసముగాభరతునకు ఒసంగి, పలువిధములుగా నచ్చజెప్పి, అతనిని అయోధ్యకుపంపెను. [1-1-37]

నివర్తయామాస తతో భరతం భరత అగ్రజః |
స కామం అనవాప్య ఏవ రామ పాదౌ ఉపస్పృశన్ |1-1-38|
“అయోధ్యకు శ్రీరాముని తీసుకొని రావలెను” – అను తన లక్ష్యమునెరవేఱకున్నను, భరతుడు రాజప్రతినిధిగా రామ పాదుకలనుసింహాసనమున ప్రతిష్ఠించి, వాటిని సేవించుచు నందిగ్రామముననే యుండి,రామునికై ఎదురుతెన్నులు చూచుచు రాజ్యపాలన చేయసాగెను. [1-1-38]

నంది గ్రామే అకరోత్ రాజ్యం రామ ఆగమన కాంక్షయా |
గతే తు భరతే శ్రీమాన్ సత్య సంధో జితేంద్రియః |1-1-39|
రామః తు పునః ఆలక్ష్య నాగరస్య జనస్య చ |
తత్ర ఆగమనం ఏకాగ్రో దణ్డకాన్ ప్రవివేశ హ |1-1-40|
భరతుడు అయోధ్యకు మఱలివెళ్ళెను. సత్యసంధుడు, జితేంద్రియుడు ఐనశ్రీరాముడు తన దర్శనమునకై తఱచుగా పౌరులు జానపదులు అచటికివచ్చుచుండుట గమనించి ఆ కారణముగా అచటి మునులతపశ్చర్యలకువిఘ్నములు ఏర్పడునని భావించెను. పిమ్మట అతడు దండకారణ్యముచేరుటకు నిశ్చయించుకొనెను. సావధానముగా సీతా లక్ష్మణులతో గూడిదండకారణ్యమును జేరెను. [1-1-39, 40]
ప్రవిశ్య తు మహారణ్యం రామో రాజీవ లోచనః |
విరాధం రాక్షసం హత్వా శరభంగం దదర్శ హ |1-1-41|
దండకవనమున ప్రవేశించిన పిమ్మట రాజీవలోచనుడైన శ్రీరాముడు”విరాధుడు” అను రాక్షసుని సంహరించెను. శరభంగమహర్షిని దర్శించెను.అట్లే సుతీక్ష్ణుని, అగస్త్యమునిని, ఆయనసోదరుని దర్శించెను. [1-1-41]
సుతీక్ష్ణం చ అపి అగస్త్యం చ అగస్త్య భ్రాతరం తథా |
అగస్త్య వచనాత్ చ ఏవ జగ్రాహ ఐంద్రం శరాసనం |1-1-42|
శ్రీరాముడు అగస్త్యుని ఆదేశానుసారము ఆయననుండి ఇంద్రచాపమును,ఖడ్గమును, అక్షయములైన బాణములుగల తూణీరములను గ్రహించిపరమప్రీతుడాయెను. [1-1-42]

ఖడ్గం చ పరమ ప్రీతః తూణీ చ అక్షయ సాయకౌ |
వసతః తస్య రామస్య వనే వన చరైః సహ |1-1-43|
వనవాసులతోగూడి, సీతలక్ష్మణులతో శ్రీరాముడు దండకారణ్యముననివసించుచుండగా పరిసరములలోనున్న ఋషీశ్వరులందఱును తమనుబాధించుచున్న రాక్షసులను వధింపుమని కోరుటకై శ్రీరామునికడకువిచ్చేసిరి. [1-1-43]

ఋషయః అభ్యాగమన్ సర్వే వధాయ అసుర రక్షసాం |
స తేషాం ప్రతి శుశ్రావ రాక్షసానాం తథా వనే |1-1-44|
ప్రతిజ్ఞాతః చ రామేణ వధః సంయతి రక్షసాం |
ఋషీణాం అగ్ని కల్పానాం దండకారణ్య వాసీనాం |1-1-45|
శ్రీరాముడు దండకారణ్యమున నివశించుచున్న ఆ మునుల యొక్క ప్రార్థననుఆలకించెను. అగ్నితుల్యులైన ఆ ఋషీశ్వరుల యెదుట “ఆ వనములలోనిరాక్షసులను అందఱిని యుద్దమున మట్టుపెట్టెదను” – అని అతడుప్రతినబూనెను. [1-1-44, 45]
తేన తత్ర ఏవ వసతా జనస్థాన నివాసినీ |
విరూపితా శూర్పణఖా రాక్షసీ కామ రూపిణీ |1-1-46|
ఆ దండకారణ్యమున రావణునిసేనానివేశస్థానమున “శూర్పణక” అనురక్కసి నివసించుచుండెను. శ్రీరాముడు లక్ష్మణునిచే కామరూపిణియైన ఆరాక్షసి యొక్క ముక్కుచెవులను కోయించి, ఆమెను వికృతరూపనుగావించెను. [1-1-46]

తతః శూర్పణఖా వాక్యాత్ ఉద్యుక్తాన్ సర్వ రాక్షసాన్ |
ఖరం త్రిశిరసం చ ఏవ దూషణం చ ఏవ రాక్షసం |1-1-47|
నిజఘాన రణే రామః తేషాం చ ఏవ పద అనుగాన్ |
వనే తస్మిన్ నివసతా జనస్థాన నివాసినాం |1-1-48|

అనంతరము శూర్పణకచే రెచ్చగొట్టబడిన ఖరుడు, దూషణుడు, త్రిశిరుడుఅను రాక్షస ప్రముఖులు అసంఖ్యాక రాక్షసులతోగూడి, యుద్ధసన్నద్ధులైవచ్చిరి. అంతట శ్రీరాముడు ఒక్కడే జనస్థాన నివాసులైన పదునాలుగువేలమంది రాక్షసయోధులను, ఖరదూషణ త్రిశిరులను రణభూమికిబలిగావించెను. [1-1-47, 48]

రక్షసాం నిహతాని అసన్ సహస్రాణి చతుర్ దశ |
తతో జ్ఞాతి వధం శ్రుత్వా రావణః క్రోధ మూర్ఛితః |1-1-49|
రావణుడు తన దాయాదులైన ఖరదూషణ త్రిశిరులను శ్రీరాముడు వధించినవార్తను శూర్పణఖ ద్వారా విని, క్రోధముతో ఉడికిపోయెను. పిమ్మట అతడుమారీచుడు అను రాక్షసుని కడకు వెళ్ళి (సీతాపహరణ విషయమై) అతనిసహాయమును అర్థించెను. [1-1-49]

సహాయం వరయామాస మారీచం నామ రాక్షసం |
వార్యమాణః సుబహుశో మారీచేన స రావణః |1-1-50|
న విరోధో బలవతా క్షమో రావణ తేన తే |
అనాదృత్య తు తత్ వాక్యం రావణః కాల చోదితః |1-1-51|
అప్పుడామారీచుడు “శ్రీరాముడు నీకంటెను శక్తిమంతుడు, అంతటివానితోవిరోధము నీకు తగదు” అని పలికి, రావణుని పెక్కువిధముల వారించెను.వాని హెచ్చరికలను పెడచెవిన బెట్టి, ఆయువు మూడిన రావణుడు మారీచునివెంటబెట్టుకొని, శ్రీరాముని ఆశ్రమ (పంచవటి) సమీపమునకు చేరెను. [1-1-50, 51]

జగామ సహ మారీచః తస్య ఆశ్రమ పదం తదా |
తేన మాయావినా దూరం అపవాహ్య నృప ఆత్మజౌ |1-1-52|
జహార భార్యాం రామస్య గృధ్రం హత్వా జటాయుషం |
గృధ్రం చ నిహతం దృష్ట్వా హృతాం శ్రుత్వా చ మైథిలీం |1-1-53|
రాఘవః శోక సంతప్తో విలలాప ఆకుల ఇంద్రియః |
తతః తేన ఏవ శోకేన గృధ్రం దగ్ధ్వా జటాయుషం |1-1-54|
పిమ్మట రానణుడు మాయావియైన మారీచునిసహకారముతోరామలక్ష్మణులను వారిఆశ్రమమునుండి దూరముగా పంపి, సీతాదేవినిఅపహరించుకొని పోయెను. దారిలో తనకు అడ్డుతగిలిన “జటాయువు” అబుగృధ్రమును ప్రాణము అన్నుబట్టునట్లుగా గాయపఱచెను. పిమ్మట శ్రీరాముడుప్రాణావసానదశలోనున్న జటాయువును చూచెను. ఆగృధ్రము రావణుడుసీతదేవిని అపహరించుకొని పోయిన వార్తను దెలిపి, రామునిపాదసన్నిధిలోకన్నుమూసెను. జటాయువుమృతికి శ్రీరాముడు వ్యాకులపాటుతోశోకసంతుప్తుడై విలవిలలాడెను. అట్లుశోకమున మునింగియు శ్రీరాముడుజటాయువునకు అంత్యసంస్కారములను నిర్వహించెను. [1-1-52, 53, 54]

మార్గమాణో వనే సీతాం రాక్షసం సందదర్శ హ |
కబంధం నామ రూపేణ వికృతం ఘోర దర్శనం |1-1-55|
శ్రీరాముడు సీతాదేవికై అడవులలో అన్వేషించుచు కబంధుడను పేరుగలరాక్షసుని గాంచెను. అతడు వికృతాకారముతో చూడ భయంకరుడైయుండెను.మహాబాహువైన శ్రీరాముడు ప్రాణులను హింసించుచున్న ఆ దానవునిహతమార్చి, అతని కోరికమేరకు ఆ కళేబరమును దహింపజేసెను.ఫలితముగా అతనికి స్వర్గప్రాప్తికలిగెను. [1-1-55]

తం నిహత్య మహాబాహుః దదాహ స్వర్గతః చ సః |
స చ అస్య కథయామాస శబరీం ధర్మ చారిణీం |1-1-56|
శాపవిముక్తుడైన కబంధుడు దివ్యరూపముతో స్వర్గమునకు ఆకాశమునకొంతతడవాగి, శ్రీరామునితో “ఓ రామా! ఈ సమీపముననే నీ భక్తురాలైన శభ్రిగలదు. గురువులను సేవించుట ఆమె స్వభావము, అతిథి సత్కారములయందు ఆమె నిరతురాలు. ఆమె సన్య్యాసిని, నీవు ఆ శబరి యొద్దకువెళ్ళుము” అని పలికెను. [1-1-56]

శ్రమణాం ధర్మ నిపుణాం అభిగచ్ఛ ఇతి రాఘవ |
సః అభ్య గచ్ఛన్ మహాతేజాః శబరీం శత్రు సూదనః |1-1-57|
శత్రువులను రూపుమాపువాడును, మహాతేజశ్శాలియు ఐన శ్రీరాముడుశబరికడకు వెళ్ళెను. శబరి భక్తిశ్రద్ధలతో కొసరి కొసరి ఫలములను అర్పించి,ఆయనను పూజించెను. [1-1-57]

శబర్యా పూజితః సమ్యక్ రామో దశరథ ఆత్మజః |
పంపా తీరే హనుమతా సంగతో వానరేణ హ |1-1-58|

పంపాసరస్సుతీరమున శ్రీరాముడు వానరుడైన హనుమంతుని కలిసికొనెను.ఆ వానరోత్తమునిసూచనను అనుసరించి, రాముడు సుగ్రీవుని కడకు వెళ్ళెను. [1-1-58]

హనుమత్ వచనాత్ చ ఏవ సుగ్రీవేణ సమాగతః |
సుగ్రీవాయ చ తత్ సర్వం శంసత్ రామో మహాబలః |1-1-59|
మహావీరుడైన శ్రీరాముడు సుగ్రీవునకు తనవృత్తాంతమును అంతయునుదెలిపెను. మఱియు సీతాపహరణ గాథను గూడ ఆయనకు పూర్తిగావివరించెను. [1-1-59]

ఆదితః తత్ యథా వృత్తం సీతాయాః చ విశేషతః |
సుగ్రీవః చ అపి తత్ సర్వం శ్రుత్వా రామస్య వానరః |1-1-60|
చకార సఖ్యం రామేణ ప్రీతః చ ఏవ అగ్ని సాక్షికం |
తతో వానర రాజేన వైర అనుకథనం ప్రతి |1-1-61|
సుగ్రీవుడును శ్రీరాముడు చెప్పిన విశేషములను అన్నింటిని వినెను.శ్రీరామునకు తోడ్పడుటవలన తనకు ప్రయోజనము కలుగునని భావించి,అతడు శ్రీరామునితో అగ్నిసాక్షిగా మైత్రిని నెఱపెను. పిమ్మట సుగ్రీవుడుదుఃఖితుడై యుండుట గమనించి, శ్రీరాముడు “నీ దుఃఖకారణమేమి?” అనిఅతనిని అడిగెను. అప్పుడు సుగ్రీవుడు తనపై మొదట వాలికిగల ప్రేమవిశ్వాసములను, పిదప వాలితో తనకు ఏర్పడిన వైరగాథను (తనదురవస్థను)అంతయును రామునకు మిక్కిలి దుఃఖముతో విపులముగా దెలిపెను. [1-1-60, 61]

రామాయ ఆవేదితం సర్వం ప్రణయాత్ దుఃఖితేన చ |
ప్రతిజ్ఞాతం చ రామేణ తదా వాలి వధం ప్రతి |1-1-62|

అనంతరము రాముడు “వాలిని వధింతును” అని ప్రతిజ్ఞ చేసెను. పిమ్మటసుగ్రీవుడు వాలియొక్క (అసాధారణ) బలపరాక్రమములను గూర్చిశ్రీరామునకు వివరించెను. [1-1-62]

వాలినః చ బలం తత్ర కథయామాస వానరః |
సుగ్రీవః శంకితః చ ఆసీత్ నిత్యం వీర్యేణ రాఘవే |1-1-63|
రాఘవః ప్రత్యయార్థం తు దుందుభేః కాయం ఉత్తమం |
దర్శయామాస సుగ్రీవః మహాపర్వత సంనిభం |1-1-64|
ఉత్స్మయిత్వా మహాబాహుః ప్రేక్ష్య చ అస్తి మహాబలః |
పాద అంగుష్టేన చిక్షేప సంపూర్ణం దశ యోజనం |1-1-65|
వాలిని హతమార్చుటకు శ్రీరామునకుగల పరాక్రమ విషయమున సుగ్రీవునిమనస్సులో సందేహము మెదలుచుండెను. ఆయన బలపరాక్రములనుతెలిసికొనుటకొఱకు వాలిచే హతుడైన “దుందుభి”యను రాక్షసునికళేబరమును సుగ్రీవుడు ఆయనకు చూపెను. మహాపర్వతసదృశమైనఆఅస్థిపంజరమును జూచి, మహాబాహువైన రాముడు ఒక చిఱునవ్వు నవ్వి, “ఇంతేనా ” అనియనుచు దానిని తన కాలిబొటనవ్రేలికొనతో అవలీలగాచిమ్మెను. అప్పుడా కళేబరము పూర్తిగా పదియొజనముల దురమునపడిపోయెను. [1-1-63, 64, 65]

బిభేద చ పునః సాలాన్ సప్త ఏకేన మహా ఇషుణా |
గిరిం రసాతలం చైవ జనయన్ ప్రత్యయం తథా |1-1-66|
సుగ్రీవునకు పూర్తిగా విశ్వాసము కలిగించుటకై రాముడు ప్రయోగించినబాణము రివ్వున సాగి, వరుసగానున్న ఏడు మద్దిచెట్లను, ఆ సమీపమునేఉన్న ఒకపర్వతమును, రసాతలమును భేదించి, అదేవేగముతో వచ్చి ఆయనతూణీరమున జేరెను. [1-1-66]

తతః ప్రీత మనాః తేన విశ్వస్తః స మహాకపిః |
కిష్కింధాం రామ సహితో జగామ చ గుహాం తదా |1-1-67|
తతః అగర్జత్ హరివరః సుగ్రీవో హేమ పింగలః |
తేన నాదేన మహతా నిర్జగామ హరీశ్వరః |1-1-68|
అనుమాన్య తదా తారాం సుగ్రీవేణ సమాగతః |
నిజఘాన చ తత్ర ఏనం శరేణ ఏకేన రాఘవః |1-1-69|
తతః సుగ్రీవ వచనాత్ హత్వా వాలినం ఆహవే |
సుగ్రీవం ఏవ తత్ రాజ్యే రాఘవః ప్రత్యపాదయత్ |1-1-70|
అప్పుడాసుగ్రీవుడు లోకోత్తరమైన శ్రీరాముని పరాక్రమును జూచి, ఎంతయుసంతోషించెను. సుగ్రీవునకు అతని పరాక్రముపై పూర్తిగా నమ్మకముకుదురుకొనెను. పిమ్మట అతడు రామునితో గూడి కొండలమధ్యగుహవలెనున్న కిష్కింధను సమీపించెను. బంగారు పింగళవర్ణములుగలవాడు, కపిశ్రేష్ఠుడు ఐన సుగ్రీవుడు బిగ్గరగా గర్జించెను. ఆమహానాదమును విని, వానర ప్రభువైన వాలి తనగృహమునుండి బయటికివచ్చెను. “సుగ్రీవునితో యుద్దము చేయుటకు వెళ్ళవలదు” అనివారించుచున్న తారను సమాధానపఱచి, వాలి సుగ్రీవునితో తలపడెను.అప్పుడు రాఘవుడు వాలిని ఒకే ఒక్క బాణముతో వధించెను. సుగ్రీవునిప్రార్థనను అనుసరించి వాలిని వధించిన పిమ్మట శ్రీరాముడు సుగ్రీవునికిష్కింధకు రాజునుగా జేసెను. [1-1-67, 68, 69, 70]

స చ సర్వాన్ సమానీయ వానరాన్ వానరర్షభః |
దిశః ప్రస్థాపయామాస దిదృక్షుః జనక ఆత్మజాం |1-1-71|
అనంతరము వానరప్రభువైన సుగ్రీవుడు వివిధ ప్రదేశముల యందున్నవానరులనందఱిని రప్పించి, సీతాన్వేషణకై వారిని నలుదెసలకు పంపెను. [1-1-71]

తతో గృధ్రస్య వచనాత్ సంపాతేః హనుమాన్ బలీ |
శత యోజన విస్తీర్ణం పుప్లువే లవణ అర్ణవం |1-1-72|
పిమ్మట (సీతాదేవిని వెదకుటకై జాంబవదాదులతో దక్షిణదిశకు వెళ్ళిన)మహాబలసంపన్నుడైన హనుమంతుడు గృధరాజైన సంపాతి సూచన మేరకునూఱు యోజనముల విస్తీర్ణము గల లవణసముద్రమును ఒక్కగంతులోదాటెను. [1-1-72]

తత్ర లంకాం సమాసాద్య పురీం రావణ పాలితాం |
దదర్శ సీతాం ధ్యాయంతీం అశోక వనికాం గతాం |1-1-73|
అంతట ఆ రామబంటు రావణునిచే పాలింపబడుచున్న లంకకు చేరెను.క్రమముగా సీతాదేవికొఱకు వెదకుచు అతడు అశోక వనమున అడుగిడి,అచట రామధ్యానమున నిమగ్నయైయున్న జానకిని కనుగొనెను. [1-1-73]

నివేదయిత్వా అభిజ్ఞానం ప్రవృత్తిం చ నివేద్య చ |
సమాశ్వాస్య చ వైదేహీం మర్దయామాస తోరణం |1-1-74|
పిదప ఆంజనేయుడు సీతాదేవికి “రామసుగ్రీవుల మైత్రిని దెలిపి,రామనామాంకితమైన ఉంగరమును ఆమెకు ఆనవాలుగా సమర్పించెను.ఆమెకై శ్రీరాముడు పరితపించుచున్నతీరును వివరించి, ఆమెను ఓదార్చెను,పిమ్మట అశోకవనమును ధ్వంసము చేసెను. [1-1-74]

పంచ సేన అగ్రగాన్ హత్వా సప్త మంత్రి సుతాన్ అపి |
శూరం అక్షం చ నిష్పిష్య గ్రహణం సముపాగమత్ |1-1-75|
అస్త్రేణ ఉన్ముక్తం ఆత్మానం జ్ఞాత్వా పైతామహాత్ వరాత్ |
మర్షయన్ రాక్షసాన్ వీరో యంత్రిణః తాన్ యదృచ్ఛయా |1-1-76|
వాయుసుతుడు ఐదుగురు సేనాపతులను అంతమొందించెను, ఏడుగురుమంత్రిపుత్రులను మట్టిగఱపించెను. శూరుడైన అక్షకుమారునిహతమార్చెను. ఇంద్రజిత్తు ప్రయోగించిన బ్రహ్మాస్త్రమునకు బుద్ధిపూర్వకముగాకట్టుబడెను. నిరుపమాన పరాక్రమశాలియైన వాయునందనుడుబ్రహ్మవరప్రభావమున బ్రహ్మాస్త్రమునుండి అప్రయత్నముగా తానువిముక్తుడైనట్లు తెలిసికొనెను. ఐనప్పటికిని హనుమంతుడు రామకార్యమునుసాధించుటకై బ్రహ్మాస్త్రమునకు బద్ధుడైయున్నట్లు నటించుచు, రాక్షసులుపెట్టుబాధలను సహించెను. [1-1-75, 76]

తతో దగ్ధ్వా పురీం లంకాం ఋతే సీతాం చ మైథిలీం |
రామాయ ప్రియం ఆఖ్యాతుం పునః ఆయాత్ మహాకపిః |1-1-77|
సః అభిగమ్య మహాత్మానం కృత్వా రామం ప్రదక్షిణం |
న్యవేదయత్ అమేయాత్మా దృష్టా సీతా ఇతి తత్త్వతః |1-1-78|
(రావణాజ్ఞననుసరించి, రాక్షసులు తనతోకకు నిప్పంటింపగా) మారుతితనవాలాగ్నితో సీతాదేవి ఉన్న స్థలమునుదప్ప లంకను దగ్ధము గావించెను.సీతాదేవికుశలవార్తను దెలిపి, శ్రీరామునకు ప్రీతిని గూర్చుటకై ఆహనుమంతుడు అతి శీఘ్రముగా ఆ ప్రభువుసమీపమునకు మఱలివచ్చెను.మహాబుద్ధిశాలియైన పవనసుతుడు “కనుగొంటిని సీతమ్మను” అని పలికి,రామునకు ప్రదక్షిణమొనర్చెను. సీతాదేవి యెడబాటునకు లోనయ్యును,నిశ్చలుడై యున్న ఆ ప్రభువునకు ఆ వాయుసుతుడు యావద్వృత్తాంతమునువివరించెను. [1-1-77, 78]

తతః సుగ్రీవ సహితో గత్వా తీరం మహా ఉదధేః |
సముద్రం క్షోభయామాస శరైః ఆదిత్య సన్నిభైః |1-1-79|
దర్శయామాస చ ఆత్మానం సముద్రః సరితాం పతిః |
సముద్ర వచనాత్ చ ఏవ నలం సేతుం అకారయత్ |1-1-80|
హనుమంతుడు తెలిపిన సమాచారమును గ్రహించిన పిమ్మట, శ్రీరాముడుసుగ్రీవాదులతోగూడి, మహాసముద్ర తీరమునకు చేరెను. అనంతరము అతడుసూర్యకిరణములవలె తీక్షములైన బాణములతో సముద్రమునుఅల్లకల్లోలమొనర్చెను. అంతట సముద్రుడు రామునకు నిజరూపమునుప్రదర్శించెను. సముద్రుని సూచనలను అనుసరించి, శ్రీరాముడు సముద్రముపైనలునిద్వారా సేతువును నిర్మింపజేసెను. [1-1-79, 80]

తేన గత్వా పురీం లంకాం హత్వా రావణం ఆహవే |
రామః సీతాం అనుప్రాప్య పరాం వ్రీడాం ఉపాగమత్ |1-1-81|
తాం ఉవాచ తతః రామః పరుషం జన సంసది |
అమృష్యమాణా సా సీతా వివేశ జ్వలనం సతీ |1-1-82|
ఆ సేతువుద్వారా లంకను జేరి, శ్రీరాముడు రావణుని రణరంగమునహతమార్చెను. తదనంతరము సీతను సమీపించి, పరుల పంచననున్నఆమెను స్వీకరించుటకు (లోకోపవాదశంకతో) వెనుకాడెను. (సీతాదేవిసౌశీల్యమునుగూర్చి ఎల్లరకును విశ్వాసము కలిగించుటకై) అందఱియెదుటశ్రీరాముడు పరుష వచనములను పలికెను. సాధ్వియైన ఆ సీతాదేవి ఆకఠినోక్తులను భరింపజాలక అగ్నిలో ప్రవేశించెను. [1-1-81, 82]

తతః అగ్ని వచనాత్ సీతాం జ్ఞాత్వా విగత కల్మషాం |
కర్మణా తేన మహతా త్రైలోక్యం స చరాచరం |1-1-83|
పిదప అగ్నిదేవుడు ప్రత్యక్షమై “సీతాదేవి త్రికరణశుద్ధిగా పరమసాధ్వి,దోషరహిత” అని ప్రకటించెను. అంతట శ్రీరాముడు పరమసంతుష్టుడాయెను.రామునిధర్మనిరతిని దేవతలందఱును కొనియాడిరి. [1-1-83]

స దేవర్షి గణం తుష్టం రాఘవస్య మహాత్మనః |
బభౌ రామః సంప్రహృష్టః పూజితః సర్వ దేవతైః |1-1-84|
మహాత్ముడైన శ్రీరాముడు ఆదుష్టరావణుని అంతమొందింపగా దేవతలతో,ఋషులతో, సకలచరాచరములతోగూడిన ముల్లోకములును సంతసించినవి. [1-1-84]

అభ్యషిచ్య చ లంకాయాం రాక్షస ఇంద్రం విభీషణం |
కృతకృత్యః తదా రామో విజ్వరః ప్రముమోద హ |1-1-85|
పిదప శ్రీరాముడు రాక్షసశ్రేష్ఠుడైన విభీషణుని లంకా రాజ్యమునకుపట్టాభిషిక్తునిగావించెను. అట్లు కృతకృత్యుడైన రాముడు ప్రసన్నమనస్కుడయ్యెను. [1-1-85]

దేవతాభ్యో వరాం ప్రాప్య సముత్థాప్య చ వానరాన్ |
అయోధ్యాం ప్రస్థితః రామః పుష్పకేణ సుహృత్ వృతః |1-1-86|
తనవిజయమును శ్లాఘించుటకై వచ్చిన దేవతలనుండి వరమును పొంది,శ్రీరాముడు ఆ వరప్రభావముతో రణరంగమున మృతులై పడియున్నవానరులను
 పునర్జీవితులను గావించెను. పిమ్మట శ్రీరాముడుసుగ్రీవవిభీషణాదిమిత్రులతో, వానరులందఱితోగూడి పుష్పకవిమానముపైఅయోధ్యకు బయలుదేఱెను. [1-1-86]

భరద్వాజ ఆశ్రమం గత్వా రామః సత్యపరాక్రమః |
భరతస్య అంతికం రామో హనూమంతం వ్యసర్జయత్ |1-1-87|
శ్రీరాముడు తనవారితో భరద్వాజాశ్రమమునకు చేరెను. “పదునాలుగు సంవత్సరములు పూర్తియైన వెంటనే అయోధ్యకు తప్పక తిరిగివత్తును”  అని భరతునకు  తాను ఇచ్చిన మాటను నిలబెట్టుకొనుటకై శ్రీరాముడు ముందుగా హనుమంతుని భరతుని యొద్దకు పంపెను. [1-1-87]

పునః ఆఖ్యాయికాం జల్పన్ సుగ్రీవ సహితః తదా |
పుష్పకం తత్ సమారూహ్య నందిగ్రామం యయౌ తదా |1-1-88|
సుగ్రీవాదులతో పుష్పకవిమానమును అధిరోహించి, శ్రీరాముడుప్రయాణసమయమున భరతునిగూర్చిన విశేషగాథలను వారికి తెలుపుచునందిగ్రామమునకు చేరెను. [1-1-88]
నందిగ్రామే జటాం హిత్వా భ్రాతృభిః సహితో అనఘః |
రామః సీతాం అనుప్రాప్య రాజ్యం పునః అవాప్తవాన్ |1-1-89|
చక్కగా పితృవాక్యపరిపాలనమొనర్చివచ్చిన మహానుభావుడగు శ్రీరాముడునందిగ్రామమున తనసోదరులను కలిసికొని, జటాదీక్షను పరిత్యజించెను.పిమ్మట సీతాదేవితోగూడి పట్టాభిషిక్తుడై రాజ్యాధికారమును చేపట్టేను. [1-1-89]

ప్రహృష్టో ముదితో లోకః తుష్టః పుష్టః సుధార్మికః |
నిరామయో హి అరోగః చ దుర్భిక్ష భయ వర్జితః |1-1-90|
శ్రీరాముడు రాజైనందులకు ప్రజలెల్లరును సంతోషముతో పొంగిపోవుచు,ఆయన పాలనలో సుఖఃసౌభాగ్యములతో విలసిల్లుదురు. ప్రభుభక్తితత్పరులైధర్మమార్గమున ప్రవర్తించుదురు, ఆరోగ్యభాగ్యములతో హాయిగానుందురు,కఱువు కాటకములు లేకుండా నిర్భయముగా జీవించుచుందురు. [1-1-90]

న పుత్ర మరణం కేచిత్ ద్రక్ష్యంతి పురుషాః క్వచిత్ |
నార్యః చ అవిధవా నిత్యం భవిష్యంతి పతి వ్రతాః |1-1-91|
న చ అగ్నిజం భయం కించిత్ న అప్సు మజ్జంతి జంతవః |
న వాతజం భయం కించిత్ న అపి జ్వర కృతం తథా |1-1-92|
న చ అపి క్షుత్ భయం తత్ర న తస్కర భయం తథా |
నగరాణి చ రాష్ట్రాణి ధన ధాన్య యుతాని చ |1-1-93|
రామరాజ్యమున పుత్రమరణములు లేకుండును, స్త్రీలు పాతివ్రత్యధర్మములనుపాటించుచు నిత్యసుమంగళులై వర్థిల్లుచు ఉందురు. అగ్నిప్రమాదములుగాని, జలప్రమాద(మరణ)ములు గాని, వాయు భయములుగాని లేకుండును.జ్వరాదిబాధలు, అట్లే ఆకలిదప్పుల బాధలు, చోరభయములు మచ్చుకైననుఉండవు – (ఆధ్యాత్మిక – ఆధిదైవిక – ఆధి భౌతిక బాధలు లేకుండును).రాజ్యములోని నగరములు, ఇతర ప్రదేశములు ధనధాన్యములతోపాడిపంటలతో తులతూగుచుండును. జనులు కృతయుగమునందువలెఎల్లవేళల సుఖశాంతులటో వర్థిల్లుచుందురు. [1-1-91, 92, 93]

నిత్యం ప్రముదితాః సర్వే యథా కృత యుగే తథా |
అశ్వమేధ శతైః ఇష్ట్వా తథా బహు సువర్ణకైః |1-1-94|
గవాం కోట్యయుతం దత్త్వా విద్వభ్యో విధి పూర్వకం |
అసంఖ్యేయం ధనం దత్త్వా బ్రాహ్మణేభ్యో మహాయశాః |1-1-95|
అనేకములైన అశ్వమేథాదిక్రతువులను, సువర్ణ్క యాగములను శ్రీరాముడునిర్వహించును. బ్రాహ్మణోత్తములకును పండితులకును కోట్లకొలది గోవులనుదానము చేయును. అతడు అపరిమితమైన ధనధాన్యములను దానమొనర్చి,వాసికెక్కును. [1-1-94, 95]

రాజ వంశాన్ శత గుణాన్ స్థాపయిష్యతి రాఘవః |
చాతుర్ వర్ణ్యం చ లోకే అస్మిన్ స్వే స్వే ధర్మే నియోక్ష్యతి |1-1-96|
దశ వర్ష సహస్రాణి దశ వర్ష శతాని చ |
రామో రాజ్యం ఉపాసిత్వా బ్రహ్మ లోకం ప్రయాస్యతి |1-1-97|
రాఘవుడు క్షత్రియవంశములను నూరురెట్లు వృద్థిపఱచును. నాలుగువర్ణములవారిని ఈ లోకమున తమతమ వర్ణధర్మముల ప్రకారమునడిపించును. ఆ ప్రభువు పదునొకండువేల సంవత్సరములకాలముప్రజానురంజకముగా పరిపాలన సాగించి, అనంతరము వైకుంఠమునకుచేరును. [1-1-96, 97]

ఇదం పవిత్రం పాపఘ్నం పుణ్యం వేదైః చ సంమితం |
యః పఠేత్ రామ చరితం సర్వ పాపైః ప్రముచ్యతే |1-1-98|
ఏతత్ ఆఖ్యానం ఆయుష్యం పఠన్ రామాయణం నరః |
స పుత్ర పౌత్రః స గణః ప్రేత్య స్వర్గే మహీయతే |1-1-99|
ఈ శ్రీరామచరితము అంతఃకరణమును పవిత్రమొనర్చును, సర్వపాపములనురూపుమాపును, పుణ్యసాధనము, వేదార్థమును ప్రతిపాదించునదియు గావునఇది సర్వవేదసారము. నిత్యము దీనిని నిష్ఠతో పఠించువారి పాపములుఅన్నియును పటాపంచలై పోవును, ఈ రామాయణమును పఠించిన వారికిఆయుష్యాభివృద్ధి కలుగును, వారిపుత్త్రపౌత్త్రులకును, పరివారములకునుక్షేమలాభములు ప్రాప్తించును. మఱియు అంత్యకాలమున మోక్షప్రాప్తియుకలుగును. [1-1-98, 99]
పఠన్ ద్విజో వాక్ ఋషభత్వం ఈయాత్ |
స్యాత్ క్షత్రియో భూమి పతిత్వం ఈయాత్ |
వణిక్ జనః పణ్య ఫలత్వం ఈయాత్ |
జనః చ శూద్రో అపి మహత్త్వం ఈయాత్ |1-1-100|
ఈ రామాయణమును పఠించిన ద్విజులు వేదవేదాంగములయందును,శాస్త్రములయందును పండితులు అగుదురు. క్షత్రియులు రాజ్యాధికారమునుపొందుదురు. వైశ్యులకు వ్యాపారలాభములు కలుగును. శూద్రులు తోడివారిలోశ్రేష్ఠులు అగుదురు. ఈ రామాయణమును పఠించినవారును, వినినవారునుపొందెడి ఫలము అనంతము, అద్వితీయము. [1-1-100]
 
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే బాలకాండే ప్రథమ స్సర్గః |1-1|
వాల్మీకి మహర్షి విరచితమై ఆదికావ్యమైన శ్రీమద్రామాయణమునందలిబాలకాండమునందు మొదటిసర్గము సమాప్తము
Advertisements