బాలకాండము – రెండవసర్గము

రామాయణకావ్యముయొక్క ఆవిర్భావము

నారదస్య తు తద్వాక్యం శ్రుత్వా వాక్య విశారదః |
పూజయామాస ధర్మాత్మా సహ శిష్యో మహామునిః |1-2-1|
యథావత్ పూజితః తేన దేవర్షిః నారదః తథా |
ఆపృచ్ఛైవ అభ్యనుజ్ఞాతః స జగామ విహాయసం |1-2-2|
ధర్మాత్ముడును, శబ్దార్థవిశేషములను బాగుగా నెఱిగి,వివరించుటయందు నేర్పరియు ఐన వాల్మీకిమహర్షి నారదుడుఉపదేశించిన (తెలిపిన) సంక్షిప్తరామాయణవిశేషములనుగ్రహించి, శిష్యసహితుడై ఆదేవర్షిని విధివిధానముగాపూజించెను. దేవమునియైన నారదుడు వాల్మీకి నుండిపూజలను అందుకొని, ఆయనఅనుజ్ఞను గైకొని,గగనమార్గమున వెళ్ళిపోయెను. [1-2-1, 2]

స ముహూర్తం గతే తస్మిన్ దేవలోకం మునిః తదా |
జగామ తమసా తీరం జాహ్నవ్యాత్ అవిదూరతః |1-2-3|
నారదుడు బ్రహ్మ (దేవ)లోకమునకు వెళ్ళిన పిమ్మట వాల్మీకిమహాముని గంగానదీతీరమునకు సమీపమునగలతమసానదీతటమునకు చేరెను. [1-2-3]

స తు తీరం సమాసాద్య తమసాయా మునిః తదా |
శిష్యం ఆహ స్థితం పార్శ్వే దృష్ట్వా తీర్థం అకర్దమం |1-2-4|
ఆ మహర్షి తమసానదీతీరమునకు చేరి, నిర్మలములైన ఆజలములలోనికి దిగుచు పక్కననున్న శిష్యునితో ఇట్లనెను. [1-2-4]

అకర్దమం ఇదం తీర్థం భరద్వాజ నిశామయ |
రమణీయం ప్రసన్న అంబు సన్ మనుష్య మనో యథా |1-2-5|
న్యస్యతాం కలశః తాత దీయతాం వల్కలం మమ |
ఇదం ఏవ అవగాహిష్యే తమసా తీర్థం ఉత్తమం |1-2-6|
“ఓ భరద్వాజా! ఏ మాత్రము బురదలేని ఈ తీర్థమునిష్కల్మషమైన సత్పురుషుని మనస్సువలె స్వచ్ఛమైరమణీయముగానున్నది. దీనిని చూడుము. నాయనా!ఉదకపాత్ర ఒడ్డున ఉంచి, నాస్నానవస్త్రమును ఇమ్ము.గంగాజలమువలె పవిత్రమీన్ ఈ తమసాతీర్థమునందుస్నానము చేసెదను. నీవును ఇచటనే స్నానమాచరింపుము.” [1-2-5, 6]

ఏవం ఉక్తో భరద్వాజో వాల్మీకేన మహాత్మనా |
ప్రయచ్ఛత మునేః తస్య వల్కలం నియతః గురోః |1-2-7|
స శిష్య హస్తాత్ ఆదాయ వల్కలం నియతేంద్రియః |
విచచార హ పశ్యన్ తత్ సర్వతో విపులం వనం |1-2-8|
మహామనస్వియైన వాల్మీకి ఇట్లు ఆదేశింపగా గురుసేవానిరతుడైన భరద్వాజుడు ఆ మహర్షికి వల్కలమును అందించెను.జితేంద్రియుడైన ఆ ముని శిష్యునినుండి తనవస్త్రమునుగ్రహించి, విశాలమైన ఆ వనమును తిలకించుచు దివ్యమైన దానిరమణీయకమునకు మిక్కిలి అబ్బురపడెను. [1-2-7, 8]

తస్య అభ్యాశే తు మిథునం చరంతం అనపాయినం |
దదర్శ భగవాన్ తత్ర క్రౌఙ్చయోః చారు నిస్వనం |1-2-9|
శాపానుగ్రహసమర్థుడైన వాల్మీకి ఆ వనసమీపమునక్షణకాలమైనను ఎడబాటును సహింపజాలని క్రౌంచపక్షులజంటను చూచెను. అన్యోన్యానురాగములతోమసలుచున్న వాటిమధుర ధ్వనులను వినెను. [1-2-9]

తస్మాత్ తు మిథునాత్ ఏకం పుమాంసం పాప నిశ్చయః |
జఘాన వైరనిలయో నిషాదః తస్య పశ్యతః |1-2-10|
తం శోణిత పరీతాఙ్గం చేష్టమానం మహీతలే |
భార్యా తు నిహతం దృష్ట్వా రురావ కరుణాం గిరం |1-2-11|
వియుక్తా పతినా తేన ద్విజేన సహచారిణా |
తామ్ర శీర్షేణ మత్తేన పత్రిణా సహితేన వై |1-2-12|
సమస్త ప్రాణులను నిష్కారణముగా హింసించు స్వభావము గలక్రూరాత్ముడైన ఒక కిరాతకుడు వాల్మీకిముని చూచుచుండగనే ఆక్రౌంచపక్షుల జంటలో మగపక్షిని బాణముతో కొట్టెను. కిరాతునిబాణపు దెబ్బకు నేలపైబడి, రక్తసిక్తమైన అంగములతో గిలగిలకొట్టుకొనుచున్న ఆ మగపక్షిని ఆడుపక్షి చూచెను. అనుక్షణముతనపై అనురాగముతో మసలుకొనునదియు, బలమైన ఱెక్కలుగలదియు, రతిపారవశ్యమున మత్తిల్లి యున్నదియు, ఐనతనభర్తయగు మగపక్షి నెత్తురోడుచున్న తలతో, అట్లువిలవిలలాడుచుండగా దాని వియోగమునకు తట్టుకొనలేకజాలిగొలుపు ధ్వనితో క్రౌంచ (ఆడుపక్షి) ఏడువసాగెను. [1-2-10, 11, 12]

తథా విధిం ద్విజం దృష్ట్వా నిషాదేన నిపాతితం |
ఋషేః ధర్మాత్మానః తస్య కారుణ్యం సపద్యత |1-2-13|
క్రూరుడైన కిరాతునిహింసకు గురియై, నెత్తురోడుచు పడియున్నఆ క్రౌంచపక్షిని చూచి, ధర్మశీలుడైన వాల్మీకిమహర్షిహృదయమున కరుణరసము పొంగి పొరలెను. [1-2-13]

తతః కరుణ వేదిత్వాత్ అధర్మో అయం ఇతి ద్విజః |
నిశామ్య రుదతీం క్రౌంచీం ఇదం వచనం అబ్రవీత్ |1-2-14|
మిక్కిలి జాలిగొలిపెడి ఆక్రౌంచపక్షులదురవస్థను జూచి,సుతిమెత్తని హృదయముగలవాడైన ఆ వాల్మీకిముని “ఇట్లురతిక్రీడలోనున్న పక్షులను హింసించి విడదీయుట” కటికికసాయితనము అధర్మము అని భావించుచు ఇట్లు పలికెను. [1-2-14]

మా నిషాద ప్రతిష్ఠాం త్వమగమః శాశ్వతీః సమాః|
యత్ క్రౌంచమిథునాదేకమ్ అవధీః కామమోహితమ్| |1-2-15|
ఓ కిరాతుడా! క్రౌంచ పక్షులజంటలో కామ పరవశమైయున్నఒక (మగ) పక్షిని చంపితివి. అందువలన నీవు ఎక్కువకాలముజీవించియుండవు. (శాశ్వతముగా అపకీర్తి పాలగుదువు). [1-2-15]
[1. ఇది శ్రీమద్రామాయణమునకు మంగళాచరణ శ్లోకముగా(నాందిగా) పేర్కొనబడుచున్నది – “ఓ శ్రీనివాసా! కామాతురుడైన(పరమసాధ్వియగు సీతాదేవిని అపహరించిన) దుష్టరావణునిచంపి నీవు చిరస్థిరకీర్తిని పొందితివి.” అని పండితుల వివరణము.
2. ఈ శ్లోకమునందు రామాయణమునందలి ఏడుకాండలకథాంశములు సూచించబడుచున్నట్లు – పండితులువిశ్లేషింతురు.
మా + నిషాద = లక్ష్మీదేవి అవతారమైన సీతాదేవిని చెట్టబట్టిన ఓరామా! ఈ పదముద్వారా శ్రీ సీతారాముల కల్యాణఘట్టము(బాలకాండకథ) సూచితమగుచున్నది.
ప్రతిష్ఠాం, త్వం, అగమః = పితృవాక్య పరిపాలనమొనర్చి, నీవుజగద్విఖ్యాతిని పొందితివి. ఈ పదముద్వారా అయోధ్యాకాండ కథవెల్లడియగుచున్నది.
శాశ్వతీః సమాః = ఆడిన మాట తప్పకుండుటకై (ఓ రామా! నీవు)పెక్కు సంవత్సరములు వనవాసమొనర్చితివి – ఈపలుకులవలన అరణ్యకాండ వృత్తాంతముప్రకటింపబడుచున్నది.
క్రౌంచమిథునాత్ = కుటిల (దుష్ట) ప్రవర్తనగలతారావాలిదంపతులలో వాలివధ – దీనివలన కిష్కింధకాండ కథసూచితము.
ఏకమ్ = అసహాయశూరుడు, ఏకైక వీరుడు హనుమంతుడు -దీని వలన సుందరకాండ గాథ సూచితము.
అవధీః = లోకకంటకుడైన దుష్టరావణుని వధించితివి -దీనిద్వారా రావణవధ. అనగా యుద్ధకాండ సూచింపబడినది.
కామమోహితమ్ = పట్టాభిషేకానంతరము సీతాదేవియొక్కవనవిహార కుతూహలస్థితి – అనగా ఉత్తరకాండ వృత్తాంతముసూచితము.]

తస్య ఏవం బ్రువతః చింతా బభూవ హృది వీక్షతః |
శోకార్తేన అస్య శకునేః కిం ఇదం వ్యాహృతం మయా |1-2-16|
క్రౌంచపక్షులదుఃస్థితిని గాంచుచు పలికిన ఆ మునీశ్వరునిమనస్సున “ఈ పక్షి విషయమున శోకాతురడనై నేనుపలికినదేమి?” అను ఆలోచన మెదలెను. [1-2-16]

చింతయన్ స మహాప్రాజ్ఞః చకార మతిమాన్ మతిం |
శిశ్యం చ ఏవ అబ్రవీత్ వాక్యం ఇదం స మునిపుఙ్గవః |1-2-17|
పాద బద్ధః అక్షర సమః తంత్రీ లయ సమన్వితః |
శోకార్తస్య ప్రవృత్తో మే శ్లోకో భవతు న అన్యథా |1-2-18|
మిక్కిలి ప్రజ్ఞాశలియు, శాస్త్రకోవిదుడును ఐన వాల్మీకిఇట్లాలోచించుచు, ఒక నిర్ణయమునకు వచ్చెను. పిమ్మట ఆమహర్షి తన శిష్యునితో ఇట్లు వచించెను. “నేను పలికినమాటలసమూహము సమానాక్షరములుగలనాలుగుపాదములతో ఒప్పుచున్నది. లయబద్ధమైవాద్యయుక్తముగ గానము చేయుటకు తగియున్నది. క

నుకఇది ఛందోబద్ధమైన శ్లోకమే. [1-2-17, 18]
శిష్యః తు తస్య బ్రువతో మునేర్ వాక్యం అనుత్తమం |
ప్రతి జగ్రాహ సంతుష్టః తస్య తుష్టోః అభవత్ మునిః |1-2-19|
సోఽభిషేకం తతః కృత్వా తీర్థే తస్మిన్ యథావిధి |
తం ఏవ చింతయన్ అర్థం ఉపావర్తత వై మునిః |1-2-20|
ఆ విధముగా పలికిన ముని వచనములను (శ్లోకమును)శిష్యుడు సంతోషముతో స్వీకరించెను. దానిని కంఠస్థముచేసికొనెను. ఆ శిష్యునివిషయమున మహర్షియుసంతుష్టుడాయెను. అనంతరము ఆ మహర్షి తమసానదీజలములలో యథావిధిగా మధ్యాహ్నికస్నానమాచరించి,అప్రయత్నముగా తననోటినుండి వెలువడిన “మానిషాద”శ్లోకార్థవిశేషములనే స్మరించుచు తన ఆశ్రమమునకు చేరెను. [1-2-19, 20]

భరద్వాజః తతః శిష్యో వినీతః శ్రుతవాన్ గురోః |
కలశం పూర్ణమాదాయ పృష్ఠతః అనుజగామ హ |1-2-21|
వినయసంపన్నుడు, వేదశాస్త్రములను అభ్యసించినవాడు, “మానిషాద” శ్లోకమును ధారణ చేసినవాడు ఐన భరద్వాజుడనుపేరుగల ఆశిష్యుడు కలశమున నీరు నింపుకొని, గురువుగారివెంట ఆశ్రమమునకు వచ్చెను. [1-2-21]

స ప్రవిశ్య ఆశ్రమ పదం శిష్యేణ సహ ధర్మవిత్ |
ఉపవిష్టః కథాః చ అన్యాః చకార ధ్యానమాస్థితః |1-2-22|
ఆ మహర్షి శిష్యునితోగూడి, ఆశ్రమమున ప్రవేశించి దేవపూజాదికధర్మములను నిర్వర్తించెను. పిదప సుఖాసీనుడైనదీతీరమున జరిగిన సంఘటనలనే తలపోయుచు ఇతరకథాప్రసంగములను పురాణ పారాయణాది కార్యక్రమములనునిర్వర్తించెను. [1-2-22]

ఆజగామ తతః బ్రహ్మో లోకకర్తా స్వయం ప్రభుః |
చతుర్ ముఖో మహాతేజా ద్రష్టుం తం మునిపుఙ్గవం |1-2-23|
సృష్టికర్తయు, లోకములకు అధిపతియు, మహాతేజశ్శాలియుఐన చతుర్ముఖబ్రహ్మ ఆ వాల్మీకిమహర్షిని చూచుటకైస్వయముగా ఆయన ఆశ్రమమునకు విచ్చేసెను. [1-2-23]

వాల్మీకిః అథ తం దృష్ట్వా సహసా ఉత్థాయ వాగ్యతః |
ప్రాంజలిః ప్రయతో భూత్వా తస్థౌ పరమ విస్మితః |1-2-24|
పూజయామాస తం దేవం పాద్య అర్ఘ్య ఆసన వందనైః |
ప్రణమ్య విధివత్ చ ఏనం పృష్ట్వా చ ఏవ నిరామయం |1-2-25|
అంతట వాల్మీకి ఆ బ్రహ్మ దేవును జూచి,  పరమాశ్చర్యముతోకుశలప్రశ్నలు గావించెను. శాస్త్రోక్తముగా క్రమముగాసర్వోపచారములనొనర్చి, సాష్టాంగ  దండప్రణామము  చేసెను.  లేచి నిలబడి,  ఏకాగ్ర చిత్తుడై మౌనముగా ఆయనకుఅంజలిఘటించెను. పిమ్మట ఆ బ్రహ్మదేవునకు పాద్యమును,ఆర్ఘ్యమును సమర్పించి ఆయనను  సుఖాసీనుని గావించిస్తుతించెను. [1-2-24, 25]

అథ ఉపవిశ్య భగవాన్ ఆసనే పరమ అర్చితే |
వాల్మీకయే చ ఋషయే సందిదేశ ఆసనం తతః |1-2-26|
బ్రహ్మణా సమనుజ్ఞాతః సోఽపి ఉపావిశత్ ఆసనే |
ఉపవిష్టే తదా తస్మిన్ సాక్షాత్ లోక పితామహే |1-2-27|
తత్ గతేన ఏవ మనసా వాల్మీకిః ధ్యానం ఆస్థితః |
పాపాత్మనా కృతం కష్టం వైర గ్రహణ బుద్ధినా |1-2-28|
యత్ తాదృశం చారురవం క్రౌంచం హన్యాత్ అకారణాత్ |
శోచన్ ఏవ పునః క్రౌంచీం ఉప శ్లోకం ఇమం జగౌ |1-2-29|
అనంతరము బ్రహ్మోపదేశమునకు అర్హమగునట్లుగాపూజింపబడిన ఆసనముపై ఆసీనుడై, బ్రహ్మదేవుడు వాల్మీకిమహర్షిని కూర్చొనుటకు ఆజ్ఞాపించెను. బ్రహ్మయొక్క అనుజ్ఞతోవాల్మీకియు (కొంచెము ఎత్తు తక్కువగానున్న) ఆసనముపైకూర్చొనెను. బ్రహ్మయంతటివాడు (సాక్షాత్తుగా బ్రహ్మయే) ఎదుటకూర్చొని యున్నప్పటికిని వాల్మీకి క్రౌంచపక్షి కిరాతునిచేచంపబడినదృశ్యమునే మనస్సున చింతించుచుండెను. “క్రౌంచపక్షిని వేటాడవలెననెడి దుర్భుద్ధితో పాపాత్ముడైనకిరాతుడు ఎంతటి క్రూరకార్యము చేసినాడు! రతిక్రీడలో మునిగి,మధురధ్వని చేయుచున్న క్రౌంచపక్షిని ఆ కిరాతుడునిష్కారణముగా వధించెనుగదా!” ఆ దృశ్యమునే తలంచుచు,ఆడు (క్రౌంచి) పక్షియొక్క దురవస్థనుగూడ స్మరించుచుకరుణార్థహృదయుడై, తాను అప్రయత్నముగా పలికిన”మానిషాద” అను శ్లోకమునే మనస్సులో మఱల పఠించెను. [1-2- 26, 27, 28, 29]

పునర్ అంతర్గత మనా భూత్వా శోక పరాయణః |
తం ఉవాచ తతో బ్రహ్మా ప్రహసన్ మునిపుంగవం |1-2-30|
శ్లోక ఏవాస్త్వయా బద్ధో న అత్ర కార్యా విచారణా |
మత్ చ్ఛందాత్ ఏవ తే బ్రహ్మన్ ప్రవృత్తే అయం సరస్వతీ |1-2-31|
అంతట బ్రహ్మ (తన అభిమతానుసారమే అతని ముఖమున ఆపలుకులు వెలువడినవని భావించి) చిఱునవ్వు నవ్వుచు ఆమహర్షితో పలికెను. “నీవు కనికరముతో పలికిన మాటలుఛందోబద్ధమైన శ్లోకమే. ఈ విషయమున విచారింపవలసినపనిలేదు. ఓ బ్రాహ్మణోత్తమా! ఈ నీ వాక్కు (సరస్వతి) నాసంకల్ప ప్రకారమే ప్రవర్తిల్లినది. ఓ ఋషీశ్వరా! నీవుశ్రీరామచరితమును సంపూర్ణముగా ఇట్టి ఛందస్సులోనేరచింపుము. [1-2-30, 31]

రామస్య చరితం కృత్స్నం కురు త్వం ఋషిసత్తమ |
ధర్మాత్మనో భగవతో లోకే రామస్య ధీమతః |1-2-32|
శ్రీరాముడు “ధర్మాత్ముడు, (ధర్మమును స్వయముగాఆచరించుచు, ఇతరులచే ఆచరింపజేయును.) కరుణాళువు,సకలసద్గుణసంపన్నుడు, గొప్ప ప్రజ్ఞాశాలి, మేరునగధీరుడు”.అని లోకమున ఖ్యాతికెక్కినవాడు. అట్టి శ్రీరామునిచరిత్రమునునారదుడు నీకు తెల్పిన ప్రకారము వర్ణింపుము. [1-2-32]

వృత్తం కథయ ధీరస్య యథా తే నారదాత్ శ్రుతం |
రహస్యం చ ప్రకాశం చ యద్ వృత్తం తస్య ధీమతః |1-2-33|
రామస్య సహ సౌమిత్రే రాక్షసానాం చ సర్వశః |
వైదేహ్యాః చ ఏవ యద్ వృత్తం ప్రకాశం యది వా రహః |1-2-34|
తత్ చ అపి అవిదితం సర్వం విదితం తే భవిష్యతి |
న తే వాక్ అనృతా కావ్యే కాచిత్ అత్ర భవిష్యతి |1-2-35|
కురు రామ కథాం పుణ్యాం శ్లోక బద్ధాం మనోరమాం |
యావత్ స్థాస్యంతి గిరయః సరితః చ మహీతలే |1-2-36|
తావత్ రామాయణ కథా లోకేషు ప్రచరిష్యతి |
యావత్ రామస్య చ కథా త్వత్ కృతా ప్రచరిష్యతి |1-2-37|

ప్రతిభామూర్తియైన శ్రీరాముని యొక్క చరితము, లక్ష్మనునిఉదంతము, సీత వృత్తాంతము, భరతాదుల గాథలు రావణాదిరాక్షసులకథలు లోకప్రసిద్థములైనవీ, రహస్యముగానే మిగిలినవీఅన్నింటినీ వివరింపుము. నారదుడు నీకు స్పష్టముగావివరింపని రహస్యములుగూడ సాకల్యముగా నీస్ఫురణకువచ్చును. నీవు రచింపబోవు రామాయణమునందలిఅంశములు అన్నియును సత్యములేయగును. అందలిపదములలోగాని, వాక్యములలో గాని, వాటి అర్థాదులలోగానిఎట్టి దోషములూ ఉండవు. రామకథ పాపములనురూపుమాపునది, వినినమాత్రముననే పరమానందముగూర్చునది. కనుక దానిని శ్లోకములలో రచింపుము. ఈభూమండలమున పర్వతములు, నదులు ఉన్నంత కాలము ఈరామాయణగాథ సమస్తలోకములయందునుకీర్తింపబడుచుండును. నీచే రచితమగు రామాయణగాథశ్లాఘింపబడుచుండునంతవఱకును నీకీర్తిప్రతిష్ఠలుముల్లోకములయందును వ్యాపించుచుండును.” [1-2-33, 34, 35, 36, 37]

తావత్ ఊర్ధ్వం అధః చ త్వం మత్ లోకేషు నివత్స్యసి |
ఇతి ఉక్త్వా భగవాన్ బ్రహ్మా తత్ర ఏవ అంతరధీయత |
తతః స శిష్యో భగవాన్ మునిః విస్మయం ఆయయౌ |1-2-38|
ఈ విధముగా పలికి, బ్రహ్మదేవుడు అచ్చటనేఅంతర్థానమాయెను. అప్పుడు వాల్మీకిమహర్షియు,ఆయనశిష్యులును ఆశ్చర్యమున మునింగిరి. [1-2-38]

తస్య శిష్యాః తతః సర్వే జగుః శ్లోకం ఇమం పునః |
ముహుర్ ముహుః ప్రీయమాణాః ప్రాహుః చ భృశ విస్మితాః |1-2-39|

అనంతరము ఆమునిశిష్యులు అందఱును “మానిషాద” అనుశ్లోకమును అత్యంతప్రీతితో గానముచేసిరి. వారిలోవారు(పరస్పరము) తమఆనందాశ్చర్యములను ప్రకటించుకొనిరి. [1-2-39]

సమాక్షరైః చతుర్భిః యః పాదైః గీతో మహర్షిణా |
సః అనువ్యాహరణాత్ భూయః శోకః శ్లోకత్వం ఆగతః |1-2-40|
వాల్మీకిమహర్షి శోకాతిరేకమున కారుణ్యముతోసమానాక్షరములు గల నాలుగుపాదములశ్లోకమును పలికెను.దానినే శిష్యులు పలుమాఱులు వెంటవెంట పఠించుటవలన ఆశ్లోకము మిక్కిలి ప్రసిద్ధికెక్కినది. శోకమే శ్లోకరూపమునుపొందినది. అందువలన రామాయణము కరుణరసభరితమైనది. [1-2-40]

తస్య బుద్ధిః ఇయం జాతా మహర్షేః భావితాత్మనః |
కృత్స్నం రామాయణం కావ్యం ఈదృశైః కరవాణ్యహం |1-2-41|
అంతట ఆ వాల్మీకి పరమాత్మను ధ్యానించినవాడై “ఈరామాయణకావ్యమును పూర్తిగా ఇట్టి స్లోకములలోనేరచించెదను” అని సంకల్పము చేసెను. [1-2-41]

ఉదార వృత్త అర్థ పదైః మనోరమైః
తదా అస్య రామస్య చకార కీర్తిమాన్ |
సమ అక్షరైః శ్లోక శతైః యశస్వినో
యశస్కరం కావ్యం ఉదార దర్శనః |1-2-42|
తద్ ఉపగత సమాస సంధి యోగం
సమ మధురోపనత అర్థ వాక్య బద్ధం |
రఘువర చరితం మునిప్రణీతం
దశ శిరసః చ వధం నిశామయ అధ్వం |1-2-43|
మిక్కిలి ధీశాలియు, ఋషులలోసుప్రసిద్ధుడును ఐన వాల్మీకివాసికెక్కిన శ్రీరాముని యొక్క కీర్తిపరిమళములనుముల్లొకములలో గుబాళింపజేయునట్లు”రామాయణకావ్యము”ను సమానాక్షరములుగల పాదములతో,విశేషవృత్తములతో, అర్థవంతములైన చక్కను పదములతోవందలకొలది (ఇరువదినాలుగువేల) శ్లోకములతోమనోహరముగా రచించెను. వాల్మీకిమహర్షిప్రణీతమైన ఈమహాకావ్యము రఘువంశోత్తముడైన శ్రీరామునిచరితమును,దశకంఠుడైన రావణునివథను వర్ణించుచున్నది. ఇందలిసమాసములు, సంధులు శాస్త్రానుకూలములై చక్కగాకుదురుకొనినవి. రసస్ఫోకములై, మధురములైఅర్థవంతములైన వాక్యములతో ఇది కూర్చబడినది. అట్టి ఈ”రామాయణకావ్యమును వినుడు” – అని వాల్మీకి శిష్యులకును,లోకమునకును వెల్లడించెను. [1-2-42, 43]
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే బాలకాండేద్వితీయస్సర్గః |1-2|
వాల్మీకి మహర్షి విరచితమై ఆదికావ్యమైనశ్రీమద్రామాయణమునందలి బాలకాండమునందు రెండ

 

Advertisements